Pūķa iegūšana un darbība / Das Anschaffen des Drachen und seine Tätigkeit (Wirksamkeit)

From Pasakas un teikas
Jump to: navigation, search

Source
About subject(s)
About topic(s)
About place(s)
Original metadata:
Collector
Informant(s)
Place of recording Smiltene
Year of recording
Age of informant 67
Other publications
Comments
Latviski (edit) Deutsch (edit)
Saimnieks braucis uz Rīgu un pa ceļam sagūdrēš, ka nopirkšot Rīgā pūķi. Tā ar izdarīš. Saimnieks aizgāš uz to vietu, kur Rīgā pūķus pārdevuši un tas pūķa pārdevēš sacīš, lei saimnieks metot krāsnī rubuli. Saimnieks arī iemetis krāsnī rubuli, bet tas sācis pa krāsni dencot un ritīga cilvēka balss sacīsi: "Šai pasaulē gan ies labi, bet viņā pasaulē būs jādenco tāpat, kā man tagadīnās!"

Saimnieks nu nopircis div pūķus. Vienc bīš naudas pūķis, vārdā Rubis un otrs bīš darba strādnieks, vārdā Juris.

Saimnieks braucis uz māju un uz ceļa šim iekārējies redzēt, kādi tie pūķi izskatās. Saimnieks vīstīš vīstokli vaļā, kur tie abi pūķi bīš, un nu redzēš, ka vairāk nekā nav, kā tik div ķieģeļa gabali. Saimnieks nodomāš, ka šo nu Rīgas kungs piekrāpis un pūķu vietā iedevis ķieģeļu gabalus. Saimnieks ņēmis un iesviedis ķieģeļa gabalus grāvī. Bet nu uzreiz pūķi sākuši runāt un prasīš saimniekam, kāpē šis tā darot un šos sviežot grāvī. Nu saimnieks palicies priecīgs, ka nav vis ķieģeļa gabali, bet pūķi, ņēmis akal šos, ielicis vezumā un vedis uz māju.

Vienu pūķi, to naudas pūķi, saimnieks aiznesis uz klēti, darba strādnieku, kam bīš Juris vārdā, saimnieks aizlicis aiz krāsns.

Rītīnā saimnieks gāš uz klēti, šim kā tur ievajdzējies. Kā šis gāš klētī iekšā, tā šim nācis mellc runcis pretī. Saimnieks nodomāš, ka kāds nāburgu runcis vie iemanījies klētī un gribēš runčam sadot pa mizu. Bet kā šis gribēš sākt runci mizāt, tā runcis tūlītās sacīš:

"Uja, traks, vai ta tu vais sava Ruba nepazīsti?"

Nu saimnieks sapratis gan, kas par lietu, nu vais nesitis runčam.

Rubis piestiepis saimniekam lērumu naudas un saimniekam gāš labi. Reiz saimniekam pienākusi ziņa, ka jāved valsts koki. Saimnieks domāš pats pie sevis "Labi gan būtu, ka kāds manā vietā aizbrauktu!" Te iedomājies, pasacīšot Juram, vai šis nevarot aizbraukt, un tā ar sacīš: "Ei, Juri, vai tu nevari manā vietā aizbraukt valsts kokos?"

Tūlītās Juris palicies par mazu puiku, no aizkrāsnes laukā un sacīš saimniekam, ka šis varot gan aizbraukt. Kā šis aizbraucis uz muižu, tā vagārs šim pretī un tūlītās prasīš Juram, no kuras mājas šis esot. Juris pasacīš. Nu vagārs sācis čartāt, ka tādu knauķi saimnieks atstellēš darbā, kā ka šim krietnāka strādnieka nebūtu. Bet Juris nu ellīgi vie vagāram pretī, ka šis gan varot vairāk pastrādāt, kā pats vagārs. Nu vagārs pārskaities un gāzis Juram ar kūju pa muguru. Bet kā vagārs iegāzis Juram, tā pats uz augšu vie palēcies un no sāpēm nelabi iebļāvies, jo sitienc ķēris pašu vagāru un Juram neticis nekā. Nu vagārs vē vairāk pārskaities un ka aizbraukuši uz mežu, ta iedevis Juram visresnāko koku, lei šis nu gāž koku un ved uz muižu. Nu Juris nekā, ķēries tik klā, nogāzis koku un vienc pats uzcēlis uz regavām un bīš pats pirmais no meža laukā. Nu vagāram tas nebīš nemaz pa prātam un ka Juris šim braucis garēm, ta vagārs šo izsmēš un sacīš: "Brauc vie, nu tev muižā krietna pirts sakurināta!"

Ka Juris aizbraucis uz muižu, ta vagārs apsūdzēš Juri kungam, ka Juris esot lielu muti brūķēš un kungs licis, lei Juri ved uz stalli un sado ritīgi pa mizu. Pats kungs stāvēš klā un skatījies. Tūlītās Juri nostīvēši zemē un tik sākuši mizāt. Bet kā Juri pēruši, tā kungs uz augšu vie palēcies un no lielām sāpēm tā vie kliedzis: "Diezgan, diezgan!"

Nu, nekā, laiduši Juri vaļā. Nu Juris uzcēlies un piesmēš vē kungu klā, ka šā muižā ne ritīga pēriena nevarot saņemt. Bet nu kungs par tādu lietu varēn noerrojies un pārskaities ar un tūlītās stellēš saimniekam ziņu, kā šis tūlītās tiek muižā. Bet Juris aizbraucis pirmais mājā un saimniekam visu izstāstīš un sacīš, lei šis nemaz nebēdājot, ka šim nekā neizdarīšot.

Ka saimnieks aizbraucis uz muižu, ta kungs šim tūlītās prasīš, kurt' šis tādu puisi ņēmis, kas tik lielu muti brūķējot, un kāpē šis tādu uz darbu stellēš. Saimnieks šā tā locījies un patiesības ar vis kungam nesacīš, kas tas Juris tāds ir un no kurienes nācis. Nu kungs licis, lei saimniekam ar sado savu tiesu par mizu. Nu saimnieku ar tūlītās aizstiepuši uz stalli un likuši zemē, kā var sadot pa mizu. Pats kungs stāvēš klā un skatījies. Bet kā saimnieku sākuši pērt, tā kungs uz augšu vie lēcis un kliedzis: "Diezgan, diezgan!"

Nu metuši mieru. Saimnieks gāš smiedams uz māju, jo šim nekas no pēriena neticis, tik pašam kungam vie pērienc ticis.

Ein Bauer fuhr nach Riga. Unterwegs beschloss er, einen Drachen zu kaufen. Und das tat er auch. Der Bauer begab sich an den Ort, wo man in Riga Drachen verkaufte. Da sagte der Drachenverkäufer, der Bauer solle einen Rubel in den Ofen werfen. Der Bauer warf einen Rubel in den Ofen, der im Feuer zu tanzen begann und mit Menschenstimme rief: "In dieser Welt wird es dir zwar gut gehen, aber in der anderen Welt wirst du tanzen müssen, wie ich jetzt tanzen muss."

Der Bauer kaufte sich zwei Drachen, einen Gelddrachen namens Rubis und einen, der alle Arbeit verrichten konnte und Juris hieß.

Der Bauer machte sich auf den Heimweg. Unterwegs aber packte ihn die Neugierde: er wollte gar zu gern sehen, wie seine Drachen aussahen. Er öffnete das Bündel, in dem die Drachen verpackt waren, und sah, dass sich darin nichts anderes befand als zwei Ziegelsteinbrocken. Der Bauer glaubte, der Rigaer Herr habe ihn betrogen und ihm anstelle der Drachen zwei Ziegelsteinbrocken gegeben. Er schleuderte die Ziegelsteinbrocken in den Straßengraben. Aber auf einmal begannen die Drachen zu reden und fragten den Bauer, warum er so mit ihnen umgehe und warum er sie in den Graben geworfen habe. Jetzt wurde der Bauer doch wieder froh: es waren also keine Ziegelsteine, sondern echte Drachen. Er hob sie wieder in den Wagen und fuhr weiter.

Einen — den Gelddrachen — brachte der Bauer in sein Vorratshaus, den anderen, der Juris hieß, legte er hinter den Ofen. Am anderen Morgen ging der Bauer zum Vorratshaus, denn er hatte etwas nötig. Als er aber das Vorratshaus betrat, kam ihm ein schwarzer Kater entgegen. Da dachte der Bauer, der Nachbarkater habe sich in sein Vorratshaus eingeschlichen und wollte ihn schon verprügeln. Aber als er sich anschickte, den Kater zu prügeln, sprach der Kater:

"Nun, nun, kennt er denn seinen Rubis nicht mehr?"

Jetzt verstand der Bauer gleich, was los war, und nun schlug er den Kater freilich nicht.

Rubis schaffte dem Bauern eine große Menge Geld herbei, und nun ging es ihm gut. Eines Tages bekam der Bauer die Mitteilung, dass er für das Gut Balken fahren müsse. Da dachte der Bauer bei sich: "Gut wäre es ja, wenn jemand an meiner Stelle fahren würde!" Da fiel es ihm ein, Juris zu fragen, ob er nicht bereit wäre, an seiner Stelle zu fahren, und er sagte:

"Hei, Juris, könntest du nicht an meiner Stelle Balken fahren?"

Sogleich verwandelte sich Juris in einen kleinen Burschen, kam hinter dem Ofen hervor und sagte, er sei bereit zu fahren. Als er nun auf den Gutshof kam, eilte ihm gleich der Vogt entgegen und fragte ihn, von welchem Hof er käme. Juris sagte es ihm. Jetzt fing der Vogt an zu fluchen, dass der Bauer einen solchen Knirps geschickt hatte, als wenn er keinen besseren Mann gehabt hätte. Juris gab Widerworte und sagte, er könne wohl tüchtiger zupacken als der Vogt selbst. Da wurde der Vogt ganz wild vor Wut und schlug Juris mit dem Stock auf den Rücken. Aber in demselben Augenblick sprang er selbst hoch und schrie jämmerlich auf, denn der Schlag hatte ihn selbst, nicht Juris, getroffen. Da wurde der Vogt noch zorniger. Als sie in den Wald kamen, bestimmte er für Juris den dicksten Baum, den er fällen und aufs Gut fahren sollte. Nun, Juris machte sich an die Arbeit: er fällte den Baum und hob den Stamm ganz allein auf den Lastschlitten. Als erster verließ er den Wald. Nun, das war dem Vogt gar nicht recht. Als Juris an ihm vorbeifuhr verspottete er ihn und sagte: "Fahre du nur! Man hat für dich die Badestube schon ordentlich eingeheizt!"

Als nun Juris auf den Gutshof ankam, verklagte der Vogt ihn beim Herrn: er habe einen frechen Mund gehabt. Da befahl der Herr, Juris in den Stall zu bringen und ihn dort ordentlich zu verprügeln. Der Herr selbst stand dabei und schaute zu. Man streckte Juris gleich zu Boden und begann ihn zu prügeln. Aber kaum waren die ersten Schläge gefallen, da sprang auch der Herr schon vor Schmerzen in die Luft und schrie: "Genug, genug!"

Nun, da war nichts zu machen, man ließ Juris los. Juris, erhob sich, und lachte den Herrn noch aus, dass man auf seinem Gut nicht einmal richtige Prügel bekommen könne. Darüber wurde der Herr so zornig und verärgert, dass er dem Bauer von Juris gleich einen Befehl hinschickte, sofort aufs Gut zu erscheinen. Juris kam aber als erster nach Hause und beruhigte seinen Bauer: er solle sich keine Sorgen machen, man werde ihm nichts zuleide tun können.

Sobald der Bauer auf dem Gutshof erschien, fragte der Herr ihn sogleich, woher er einen Burschen mit so frechem Mund habe und warum er ihn zur Arbeit geschickt habe. Der Bauer gab ausweichende Antworten und sagte dem Herrn die Wahrheit nicht. Da ließ der Herr den Bauer prügeln. Man schleppte den Bauer in den Stall und streckte ihn zu Boden, um ihn ordentlich. verprügeln zu können. Wieder stand der Herr selbst dabei und schaute zu. Aber sobald man den Bauer zu prügeln begann, sprang der Herr in die Luft und schrie: "Genug, genug!"

Da hörte man mit dem Prügeln auf. Der Bauer ging lachend nach Hause. Er hatte nichts von dem Prügeln gespürt, nur der Herr selbst.

Personal tools
Namespaces

Variants
Actions
Navigation
Project
Categories
Add
Tools
Toolbox