Pūķis apturēts / Der Drache wird angehalten

From Pasakas un teikas
Jump to: navigation, search

Source
About subject(s)
About topic(s)
About place(s)
Original metadata:
Collector
Informant(s)
Place of recording
Year of recording
Age of informant
Other publications
Comments
Latviski (edit) Deutsch (edit)
Viens zemnieks senos laikos savu kungu bija izglābis no dzīvības briesmām. Kungs bijis kaislīgs medinieks un ar šaujamo rīku vienmēr blandījies pa saviem lieliem mežiem, kuŗos arī bijis daudz ko medīt, jo viņa mežos dzīvojuši nevien daudz un dažādi putni un mazāki meža kustoņi, bet arī vilki un lāči. No pēdējiem kungs ļoti baidījies, tādēļ ka viņam pareģis bija sacījis, ka viņu lācis nogalināšot. Bet viņa medības kaislība bijusi lielāka, nekā bailes no lāčiem. Nereti viņš arī mežā bija ieraudzījis lāci, bet vienmēr viņam bija laimējies no tā izbēgt. Bet reiz tomēr viņam bija notikusi tā nelaime, ka lienot caur biezām meža ataugām un kāpjot pār kādu sieksti, uzminis lācim taisni uz sāniem, kas gulējis aiz kādas siekstes. Kungs ļoti izbijies un sastindzis, tā kā nevarējis ne no vietas pakustēties. Lācis, miegā traucēts, arī izbijies un dikti ierūcies, uzlekdams stāvu. Savu traucētāju ieraudzīdams, mežonis to tūliņ atkampis un ar savām stiprām ķetnām tā spiedis, ka kungam elpa aizrāvusies, un lācis droši vien būtu sadragājis viņa kaulus, ja acumirklī nebūtu bijis klāt kāds glābējs. Viens kunga dzimtscilvēks, kas turpat pie siekstes ar savu tuteni griezis slaikās liepiņas vīžu lūku taisīšanai, redzēdams savu kungu tuvojamies, lūku plēsējs paslēpies biezumos; bet kad viņš ieraudzījis, kāda nelaime kungam turpat gluži tuvu notikusi ar lāci, viņš ne acumirkļa nestomījies, bet tajā pašā acumirklī, kad lācis apkampis kungu, piesteidzies un savu aso tuteni līdz spalam iedūris lācim krūtīs. Zvērs ievēkšies vien un palaidis līdz nāvei izbijušos kungu un gāzies savam jaunajam pretiniekam virsū. Zemnieks ātri izrāvis tuteni no zvēra krūtim un dūris tam no jauna. Otrs dūriens bijis tik nāvīgs, ka lācis streipuļodams saļimis. Tagad zemnieks apskatījies, kā viņa kungam klājas. Kungs uz sūnām gulējis bez samaņas, bet par brīdi atdabūjis samaņu un atžirdzis. Viņš, ļoti aizkustināts būdams, pateicies savam dzīvības glābējam un apsolījis, ka viņam bagātīgi atlīdzināšot.

Kungs savu dzīvības glābēju atlaidis brīvcilvēku kārtā un atdevis tam par dzimtu kādu zemnieku māju. Brīvu ļaužu kārtā tikušais un ar zemes īpašumu apbalvotais zemnieks bijis īsts darba rūķis un sapratīgs zemkopis.

Bet kunga dēls nestaigājis sava tēva pēdās. Tas, Vāczemē mācīdamies, bija ieradinājies izšķērdīgi dzīvot. Mantojis tēva muižu un citu mantu, viņš jo lielā mērā turpinājis savu izšķērdīgo dzīvi, daudz naudas paspēlējis uz kārtim un drīz vien izputinājis tēva atstāto kapitālu un savu muižu apkrāvis ar lieliem parādiem. Pret saviem dzimtsļaudim viņš bijis ļoti nežēlīgs kungs un tos līdz beidzamam izsūcis un novārdzinājis. Sava tēva dzīvības glābēja dēlu viņš ļoti apskaudis un ienīdējis, redzēdams, ka tā manta vienmēr pavairojās, kamēr pašam nabadzība sākusi tuvoties. Viņš ļoti vēlējies atņemt zemniekam to īpašumu, ko viņa tēvs pēc viņa domām nepienācīgi bija viņam atrāvis un izdāvinājis, bet māja zemniekam bijusi norakstīta.

"Kaut jel velns atsūtītu man kādu pūķi, kas šā bagātā zemnieka mantu sanestu manā klētī, jo tā pēc taisnības tā kā tā pieder man," kungs reiz savā nodabā runājis.

Te uz reiz kāds melns kaķis izlīdis no galda apakšas un spīdošām acim uzskatījis kungu.

"Kā tu še gadījies?" kungs iztrūcies tam uzsaucis.

Kaķis nu sācis runāt un atbildējis: "Tu gribēji dabūt pūķi un es esmu pūķis."

"Tad sagādā man pulku naudas, jo esmu nodomājis izrīkot lielas dzīres."

"Bet kungam jāierāda man miteklis, un jānes man kārtīgi ēst, ja grib, lai kārtīgi kalpoju."

Kungs pūķim ierādījis kādu tukšu istabu par mitekli un jau pirmā vakarā to krietni paēdinājis.

Nākošā rītā kungs savā rakstāmā istabā uz galda atradis veselu maisu pilnu zelta naudas, un pūķis tam jautājis, ko kungs tagad viņam pavēlēšot darīt.

"Tagad gādā par to, ka visi graudi no tās labības, ko mans brīvais zemnieks iesēris savā rijā, sakrājas manā klētī," kungs pavēlējis.

Tagad kungs, atkal dabūjis daudz naudas, iesācis no jauna lieliski dzīvot, dzīrēties, kārtis spēlēt un aizmirsis savu pūķi kārtīgi paēdināt.

Brīvais zemnieks savā rijā bija iesēris ļoti labus rudzus, bet kad sācis tos kult, tad neviens pats grauds neizbiris. Viņš nopratis, ka viņa graudi nelabā kārtā top nozagti. Viņš nu gājis pie kāda zīlētāja un licis tam uzzīlēt, kas viņa rijā rudziem izzog graudus. Zīlētājs pavēstījis, ka graudu zaglis esot pūķis un nozagtos graudus ienesot muižas klētī. Pūķi vajagot uzglūnēt un piesiet. Viņš to varot izdarīt, ja saimnieks to vēlētos. Saprotams, ka saimnieks to vēlējies.

Zīlnieks sacījis saimniekam, lai pa nakti līdz pusnaktij pagalmā kaut kur paslēpjoties un vienmēr noskatoties uz rijas jumta čukuru, tad redzēšot pūķi uzlaižoties. Zīlnieks pats pa nakti palicis rijā.

Kādu stundu priekš pusnakts saimnieks redzējis pa gaisu ugunīgu čūsku laižoties, kas nolaidusies uz rijas jumta un pa čukuru ielīdusi.

Tiklīdz pūķis nolaidies piedarbā un ienācis rijā, zīlētājs ātri aizvēris rijas durvis un tās ar ogli nokrustījis. Tad viņš ar sērmokša milnu sācis pūķi sist, kas velti mēģinājis pa rijas durvim tikt laukā, tādēļ ka krusti bijuši priekšā. Netikdams laukā, pūķis lūdzies, lai viņu nenositot; viņš darīšot visu, ko vien no viņa prasīšot. Zīlētājs ar tuteni ieplēsis sērmokša milnas galā plaisu un šajā plaisā ielicis pūķa asti spīlēs un tad iesaucis saimnieku rijā un to uzrunājis: "Tagad pūķis ir tavā varā un tu vari viņu kalpināt."

"Pūķis ir velna kalps un velna mantas es negribu. Bet vienu lietu es gan vēlos: kungam jāatdod man nozagtie rudzi un jāatzīstas par vainīgu," saimnieks atbildējis.

"Ja apsolaties mani izlaist no spīlēm, tad es visu izdarīšu, tādēļ ka kungs bija aizmirsis mani pienācīgi ēdināt."

Saimnieks apsolījis pūķi palaist, un tas nu viņu pamācījis: "Aizejiet pie kunga un pasakait viņam, ka viņa pūķis te sagūstīts un netiks svabads, iekām viņš bruģu tiesai nebūs uzdevies par jūsu rudzu zagli. Ja viņš tādā ziņā negādās par pūķa atsvabināšanu, tad arī viņa sažņaugtās kājas netaps svabadas no sāpēm."

Zīlētājs aizgājis pie kunga, bet kungs nekā negribējis uzņemties to kaunu, ka atklāti atzītos par zemnieka rudzu zagli. Bet kad viņa kājas vienmēr ciešāki tapušas sažņaugtas un tik neganti sāpējušas, ka sāpes nebijušas izturāmas, tad kungs ar rakstu sūtījis savu sulaini uz bruģu tiesu un rakstā bijis pavēstīts, ka viņš zadzis zemnieka rudzus, kuŗus apsoloties visus atdot un viņu lūdzot, lai viņu par šo nedarbu nesodot. Līdz ar to viņš savam klētniekam pavēlējis, lai tos rudzus, kas atrodoties apcirknī, aizsūtot zemniekam.

Zemnieks tapis vēstīts uz bruģu tiesu, kur viņam pasacīts, ka viņa muižas īpašnieks pats uzdevies par viņa rudzu zagli un lūdzot, lai viņam atlaižot sodu par šo nedarbu. Vai apzagtais atlaidīšot kungam sodu, kad nozagtos rudzus dabūšot atpakaļ?

"Rudzus jau esmu atdabūjis un es kungam atlaižu sodu, ja viņš turpmāk mitējas mani ķircināt," zemnieks atbildējis.

Mājā pārgājis, viņš pūķi atsvabinājis no spīlēm, un kunga kājas tūliņ bijušas svabadas no lielajām sāpēm.

Parādu dēļ kungs tapis piespiests pārdot no tēva mantoto muižu un pēdīgi gluži panīcis un miris lielā nabadzībā, bet brīvais zemnieks turpretī dzīvojis laimīgu mūžu.

Einmal hatte ein Bauer in alten Zeiten seinen Herrn aus Lebensgefahr errettet. Der Herr war ein leidenschaftlicher Jäger und streifte mit seiner Büchse durch seine großen Wälder, in denen man nicht nur verschiedene Vögel und kleiner Wild sondern auch Wölfe und Bären jagen konnte. Vor Bären hatte der Herr große Angst, weil ein Wahrsager ihm gesagt hatte, ein Bär werde ihn töten. Nicht selten hatte er im Walde einen Bären bemerkt, aber bis jetzt war es ihm immer geglückt, dem Bären zu entkommen. Aber einmal geschah es nun, dass er durch einen Dickicht drang. Er musste über einen hingefallenen morschen Baumstamm steigen und trat dabei gerade auf einen Bären, der sich neben den Stamm schlafen gelegt hatte. Der Herr erschrak sehr und wagte sich nicht mehr zu rühren, sondern stand wie versteinert da. Auch der Bär, der in seinem Schlaf gestört worden war, erschrak und sprang auf die Beine. Als er den Mann erblickte, der seinen Schlaf gestört hatte, packte er ihn mit seinen Pranken und drückte ihn so fest, dass dem Herrn die Luft wegblieb. Er hätte bestimmt seine Knochen zermalmt, wenn nicht gleich ein Retter herbeigeeilt wäre. Einer der Leibeigenen des Herrn, der in der Nähe des morschen Stammes Lindenbast gerissen und der beim Anblick seines Herrn sich schnell versteckt hatte, zögerte jedoch nicht, ihm sogleich zu Hilfe zu eilen, als er sah, in welcher Gefahr sein Herr sich befand. Er stieß sein langes scharfes Messer tief in die Brust des Tieres, so dass der Bär laut aufbrüllte und den tödlich erschrockenen Herrn losließ, um sich auf seinen neuen Feind zu werfen. Der Bauer riss schnell das Messer aus der Brust des Tieres und stach von neuem zu. Der andere Stich war tödlich, der Bär strauchelte und brach zusammen. Jetzt wollte der Bauer sehen, wie es seinem Herrn ergangen war. Der Herr lag besinnungslos im Moos. Nach einer Weile kam er zu sich. Gerührt dankte er seinem Lebensretter und versprach ihm reichliche Belohnung.

Der Herr entließ seinen Lebensretter aus der Leibeigenschaft und setzte ihn als freien Mann auf einen Bauernhof. Der freigewordene Bauer war ein arbeitsamer und verständiger Mann. Aber der Sohn des Herrn ging nicht in die Fußstapfen seines Vaters. Er war in Deutschland erzogen worden und hatte gelernt verschwenderisch zu leben. Nachdem er das Gut seines Vaters geerbt hatte, führte er fort, verschwenderisch zu leben, verspielte sein Geld und hatte sehr bald das vom Vater zurückgelassene Kapital verbraucht und sein Gut mit hohen Schulden belastet. Zu seinen Leibeigenen war er hart und herzlos und holte aus ihnen das Letzte heraus. Den Sohn des Lebensretters seines Vaters beneidete und hasste er, denn er sah, dass dessen Gut sich mehrte, während ihm selbst die Armut drohte. Er hätte gar zu gern dem Bauern das Eigentum weggenommen, das sein Vater seiner Ansicht nach sowieso unberechtigterweise ihm, seinem Sohn, entzogen und verschenkt hatte, aber der Hof war auf den Namen des Bauern überschrieben.

"Wenn doch der Teufel mir einen Drachen schicken möchte, der den Reichtum dieses Bauern in meine Vorratshäuser tragen würde, denn von Rechts wegen gehört mir das alles ja doch," sprach der Herr eines Tages bei sich.

Plötzlich Kroch ein schwarzer Kater unter dem Tisch hervor und schaute den Herrn mit glühenden Augen an.

"Wie kommst du den hierher?" rief der Herr erschrocken aus.

Da begann der Kater zu sprechen und sagte: "Du wolltest einer Drachen bekommen, und ich bin der Drache!"

"Dann verschaffe mir viel Geld, denn ich möchte ein großes Festgelage geben."

"Da muss der Herr mir aber auch eine Wohnung zuweisen und mich ordentlich füttern, wenn er will, dass ich ihm ordentlich diene."

Der Herr wies dem Drachen ein leeres Zimmer als Wohnung zu und gab ihm schon am ersten Abend ordentlich zu essen.

Am nächsten Morgen fand der Herr auf seinem Schreibtisch einen Sack mit Goldgeld, und der Drache fragte, was der Herr ihm jetzt zu tun befehle.

"Jetzt sorge dafür, dass alles Korn aus der Korndarre meines freien Bauern in meine Speicher gelangt", befahl der Herr.

Da der Herr nun wieder viel Geld hatte, begann er von neuem verschwenderisch zu leben, Festgelage zu veranstalten und Karten zu spielen, so dass er ganz vergaß, seinen Drachen ordentlich zu füttern.

Der freie Bauer hatte prächtigen Roggen in seine Korndarre gebracht, aber beim Dreschen fiel kein Korn aus den Ähren. Da verstand er, dass sein Korn auf ungute Art gestohlen wurde. Er begab sich zu einem Wahrsager und ließ ihn erzählen, welcher Zauberer den Roggen aus seiner Korndarre stehle. Der Wahrsager sagte, der Dieb sei ein Drache und das Korn werde in die Speicher des Gutshofes gebracht. Man müsse den Drachen abfangen und anbinden. Wenn der Bauer es wolle, könne er es machen. Gewiss, der Bauer wollte es.

Der Wahrsager empfahl dem Bauern, in der Nacht bis Mitternacht sich irgendwo auf dem Hof zu verstecken und das Dach der Korndarre im Auge zu behalten. Dann werde er den Drachen kommen sehen. Der Wahrsager selbst blieb über Nacht in der Korndarre.

Etwa eine Stunde vor Mitternacht bemerkte der Bauer, dass eine feurige Schlange in der Luft flog. Sie flog auf das Dach seiner Korndarre und kroch durch den Rauchfang hinein.

Sobald der Drache auf die Tenne geflogen war und nun die Korndarre betrat, machte der Wahrsager die Korndarren Tür schnell zu und zog mit der Kohle ein Kreuz darauf. Dann begann er den Drachen mit einem Ebereschenstock zu prügeln, der vergeblich durch die Tür entkommen wollte, weil die Kreuze ihn daran hinderten. Da er nicht entfliehen konnte, begann der Drache zu flehen, der Wahrsager möchte ihn nicht erschlagen. Er wolle alles tun, was man nur von ihm verlange. Der Wahrsager spaltete mit seinem Messer das Ende des Ebereschenstockes und klemmte darin den Schwanz des Drachen fest. Dann rief er den Bauern herein und sprach zu ihm:

"Jetzt hast du die Macht über den Drachen und kannst seine Dienste verlangen!"

"Der Drache ist der Diener des Teufels, und des Teufels Schätze will ich nicht haben. Aber eines möchte ich haben: der Herr muss meinen Roggen zurückgeben und er muss sich schuldig bekennen."

"Wenn ihr versprecht mich aus dem Stock zu befreien, dann will ich alles tun, denn mein Herr hat schon vergessen, mich ordentlich zu füttern."

Der Bauer versprach dem Drachen, ihn loszulassen, und nun belehrte der Drache den Bauern, was er zu tun habe: "Geh zu dem Herrn und sagt ihm, dass man seinen Drachen gefangen genommen hat und dass er nicht eher losgelassen wird, bis er vor dem Gericht bekannt haben wird, euren Roggen gestohlen zu haben. Sollte er nicht dafür sorgen, dass sein Drache befreit werde, so werde auch er nicht von den Schmerzen befreit, die seine Beine umklammern. Der Wahrsager begab sich zu dem Herrn, aber der Herr war nicht bereit, die Schande öffentlich auf sich zu nehmen und zu bekennen, dass er der Korn Dieb sei, der seinen Bauern bestohlen hat. Aber als die Schmerzen, die seine Beine wie umklammert hielten, immer schlimmer wurden, so dass der Herr es nicht mehr ertragen konnte, schickte er seinen Diener mit einem Schreiben zum Gericht und bekannte, dass er den Roggen des Bauern gestohlen habe. Er bat das Gericht, ihn nicht zu bestrafen, da er das Korn zurückgeben wolle. Dann befahl er den Roggen, der sich in seinem Vorratshaus befand, dem Bauer zurückzubringen.

Das Gericht ließ den Bauer kommen. Dort wurde ihm gesagt, dass sein Gutsherr sich selbst als den Korn Dieb bezichtigt habe und darum bitte, dass ihm die Strafe für sein Vergehen erlassen werde. Ob der Bauer einverstanden sei, dass man ihm die Strafe erlasse, da er das Korn zurückerstatten wolle?

"Den Roggen habe ich schon zurückbekommen und bin einverstanden, dass dem Herrn die Strafe erlassen wird, wenn er mich in Zukunft in Ruhe lässt", antwortete der Bauer.

Als der Bauer nach Hause kam, befreite er den Drachen aus dem Ebereschenstock, und nun hörten auch die Beine des Herrn zu schmerzen auf.

Wegen seiner Schulden war der Herr gezwungen, das von seinem Vater geerbte Gut zu verkaufen; er kam ganz herunter und starb schließlich in großer Armut. Der freie Bauer dagegen hatte ein glückliches Leben.

Personal tools
Namespaces

Variants
Actions
Navigation
Project
Categories
Add
Tools
Toolbox