Velns palīdz medniekiem / Der Teufel hilft dem Jäger

From Pasakas un teikas
Jump to: navigation, search

Source
About subject(s)
About topic(s)
About place(s)
Original metadata:
Collector
Informant(s)
Place of recording Dundaga
Year of recording
Age of informant
Other publications
Comments
Latviski (edit) Deutsch (edit)
Gadu 40 atpakaļ — tā Kupfers raksta — viņš bijis ar vienu vecu saimnieku, ko ļaudis dēvējuši par burvi, medņus medīt un tad pie ugunskura šis pats viņam esot pastāstījis sekošo.

Reiz viens mežsarga palīgs Pēteris ieguvis pie kunga aplam ievērību tādēļ it īpaši, ka bijis pārākais šāvējs no visiem mežsargiem. Kungs tad viņam arī apsolījis reiz vecā mežsarga mājas atdot, tā mežsarga, pie kā viņš par palīgu bijis. Pēterim tas brīnum bijis pa prātam, jo bijis iemīlējis vecā mežsarga vienīgo meitu. Arī vecajam mežsargam tur nekas pretim nebijis Pēterim mājas atdot un par iegātni pieņemt.

Bet tiklīdz labi Pēteris ar Ģedrūti saderinājušies, te atkūlies mežsarga mājās klibais skrodelis, pazīstamais burvis, un apbūris Pēterim plinti tik briesmīgi, ka ne piesietu zaķi vairs nejaudājis nošaut. Šim skrodelim bijusi bērza tāss tabakas šņaucamā doze un ar šo dozi viņš lielījies, ka Pēteris to nebūšot sašaut, ja gaisā sviedīšot.

Pēteris pasmējies par tādām blēņām, jo nekad nemēdzis pūdelēt, un licis skrodelim, lai met dozi gaisā. Metis, šāvis nesašāvis. Un no tā šāviena Pēteris bijis apburts: lai šauj, ko šaudams, nekā vairs nošaut. Gan nabadziņš izmazgājis plinti vairākkārt, gan izracis no ziemas migas čūsku, to ielādēdams plintē un izšaudams čūsku gaisā, lai plinti atburtu, bet kā nekā, tā nekā. Te pašu laiku pārbraucis kungs no Vāczemes un drīzi pēc tam sarīkojis vilku medības. Medībās kungs Pēteri, par labāko šāvēju pazīdams, nolicis tūliņ pirmā vietā aiz sevis. Te sprucis no masta liels vilks taisni kungam virsū. Kungs gan sašāvis vilku pirmā šāvienā, bet tā kā otrs stobrs nesprādzis, tad nu vajadzējis Pēterim šaut. Sašautais vilks lēnām, lēnām, soļu, vilcies Pēterim gaŗām un šis arī šāvis, bet kā arvienu gaŗām, tā arī tagad. Vilks pazudis biezumos. Bet kungs tā nieka labad tik briesmīgi sapiktojies uz Pēteri, ka uz tādām pasludinājis: viņš vecā mežsarga mājas vairs nedabūšot. Tas Pēterim bez gala grauzis; it īpaši Ģedrūtes labad sirds raizējusies. Te gadījies izpalīdzētājs, viens vīrs, Pupavs vārdā. Tas teicis: "Pēteri, es klibā skrodeļa apbūrumu atburšu, ja paklausīsi mani un visu darīsi, ko tev likšu. Ej nākamu svētdienu pie dievgalda un nerij vis dabūto dievmaizīti dibinā, bet pagrūd ar mēli starp žokli un vaigu. Pēc tam, cik ātri vien iespējams, manies no baznīcas laukā, izņem maizīti no mutes, ietin papīrī un pusstundu priekš pusnakts sašauj to ar savu bisi pie Zilā kalna. Tu vari arī, pie Zilā kalna noiedams, apsēsties gravas malā uz vecā satrenējušā baļķa, kam jāsapūst tālabad uz vietas, ka priekš gadiem zirgu nositis, un tur mani pagaidīt. Tikai nesaki pie šā baļķa: ""Sci, sci!" citādi dabūsi ko redzēt un ar to savu lietu samaitāsi. Citi ļaudis gan, pa naktim tai vietai gaŗām iedami, aiz ziņkārības to "sci, sci!" saka un dabū ko arī pieredzēt; bet tu to nedari nekādā ziņā."

Labi, Pēteris tā izdarījis un jau nākamā svētdienas naktī gaidījis noteiktā vietā Pupavu. Pupavs atnācis, paņēmis maizīti, piedūris pļavā pie ozola stumbra ar adatu un teicis: "Pēteri, šauj nu! ja šausi, tad, tici droši, būsi atburts: katru putnu, vienalga, vai tas tek, vai skrien, vai peld, vai lien, tu varēsi trāpīt un nošaut no šā brīža."

Pēteris pacēlis gan bisi, bet vēl apdomājies un teicis: būšot liels grēks. Tad Pupavs viņu pārrājis un skubinājis par jaunu, lai šaujot. Nu Pēteris pacēlis bisi pie vaiga un gribējis patlaban gaili paspiest, te — kas tas — itin piepēši atkal nolaidis bisi pie zemes.

"Kam nešāvi, ko niekojies?" Pupavs uzsaucis, bet Pēteris itin bāls atteicis: "Vai tu nemaz neredzi, kas tur bija? Tiklīdz gribēju gaili piespiest, tā aizstājās balts cilvēks maizītei priekšā un cilvēku jau neiešu šaut."

"Ej, ko tu niekojies! Vai vēl tas cilvēks tev acīs?"

"Nē, vairāk nav! Tiklīdz bisi nolaidu — pazuda. Es raudzīšu vēl — redzēs, kas nu būs."

Atkal Pēteris pacēlis bisi, bet tūliņ nolaidis atkal atpakaļ: vēl tur esot tas cilvēks. Tad Pupavs sacījis: "Arī es šoreiz tā kā baltu ēnu noblendu, kā cilvēka ēnu, un man liekas, tevi nebūs vis klibais skrodelis nobūris, bet laikam kāds cits cilvēks, kas nule pat būs nomiris un tādēļ vēl par spoku (ķēmu) tam jāstaigā apkārt. Šis ķēms tad tīšām stājas maizītei priekšā, lai tu netiktu no apbūruma vaļā. Es tavā vietā tādu burvi — pat arī, ja tas ir dzīvs būtu — kā suni nošautu, ne vēl mirušu. Bet tu jau tāds bailīgs pakula zaķis esi: ieraudzījis naidīga neģēla ēnu vien, jau drebi. Saņemies, ģļēvais, atriebies tam! Dod tai spoka ēnai virsū, lai izput kā migla!"

Pēteris tiešām saņēmies un pacēlis bisi pa trešam lāgam. Patlaban gribējis spiest, te ieraudzījis skaidri, gaiši, ka baltais cilvēks sāpīgā vaigā uz viņtu skatījies tik žēlīgi, tik žēlīgi; bet rokas, uz augšu paceldams, tas izplētis tā uz katru pusi, jādomā: tīri vai pēc krusta viss tas stāvs līdzinājās. Tagad Pēteris ilgāki vairs nekautrējies, nosviedis bisi un laidis ļekas vaļā. Bet Pupavs pakaļ, ko māk, noķeŗ Pēteri aiz apkakles, velk atpakaļ. Te tai pašā brīdī arī baltais cilvēks piegadījies un satvēris Pupavu aiz matiem, viegli jo viegli lielā paņēmienā aizsviedis to pa koku galiem nezin kur. Tikai iedzelteni dūmi ar sēra smaku nostiepušies Pupavam nopakaļus. No tās reizes Pupavu neviens nav vairs redzējis. Pēteri turpretim pestītājs bija izglābis no velna nagiem.

Vor etwa vierzig Jahren — so schreib uns Kupfer — sei er mit einem alten Bauer, den die Leute einen Zauberer nannten, auf Auerhähne gegangen. Am Lagerfeuer habe ihm der Alte folgendes erzählt:

Einmal wurde ein Buschwächtergehilfe namens Pēteris vom Gutsherr sehr gemocht, weil er besser schießen konnte, als alle anderen Buschwächter. Deshalb versprach ihm der Herr, dass er eines Tages das Haus des alten Buschwächters, dessen Gehilfe er war, bekommen werde Pēteris war das sehr recht, denn er hatte sich in die einzige Tochter des alten Buschwächters verliebt. Auch der alte Buschwächter hatte nichts dagegen, Pēteris sein Haus zu übergeben und ihn zum Schwiegersohn zu haben.

Aber kaum hatten sich Pēteris und Ģedrūte verlobt, da erschien auf dem Buschwächterhof der hinkende Schneider, der als Zauberer bekannt war, und verhexte die Büchse des Pēteris so, dass er nicht mehr einmal einen angebundenen Hasen schießen konnte. Der Schneider hatte eine Schnupftabakdose aus Birkenrinde und er prahlte, Pēteris werde sie nicht treffen können, wenn er sie in die Luft werfen werde.

Pēteris lachte über einen solchen Unsinn, denn er schoss nie da neben, und hieß nun den Schneider, die Dose in die Luft zu werfen. Er schoss nach ihr — er traf sie nicht. Und von da ab war es wie verhext: egal, wonach er schoss, er traf nichts mehr. Der Ärmste machte die Büchse mehrmals sauber, er grub eine Schlange, steif vom Winterschlaf, aus der Erde und schloss die Schlange, in die Luft, um die Büchse zu entzaubern, aber das war alles vergeblich. Um die Zeit kam der Herr von seiner Deutschlandreise zurück und veranstaltete eine Wolfsjagd. Da der Herr Pēteris als den besten Jäger und zielsichersten Schützen kannte, stellte er ihn bei der Jagd gleich neben sich. Da sprang ein großer Wolf geradeswegs auf den Herrn zu. Der Herr traf den Wolf beim ersten Schuss, aber da der Schuss aus dem zweiten Lauf sich nicht löste, musste Pēteris schießen. Der verwunderte Wolf kroch etwa 15 Schritt entfernt an Pēteris vorbei und Pēteris schoss auf ihn, aber — wie es jetzt für ihn üblich war — traf er auch diesmal nicht. Darüber wurde der Herr so böse auf Pēteris, dass er ihm auf der Stelle verkündete: das Haus des alten Buschwächters könne er nun nicht mehr bekommen. Das war ein schwerer Schlag für Pēteris, besonders Ģedrūtes wegen hatte er großes Herzeleid. Da wollte ihm ein Mann namens Pupavs helfen. Er sagte:

"Pēteris, ich will die Zauberei des hinkenden Schneiders brechen wenn du mir gehorchen und alles tun willst, was ich dir sagen werde. Geh am nächsten Sonntag zum Abendmahl. Iss aber die empfangene Hostie nicht auf, sondern schiebe sie mit der Zunge in die Wange. Dann versuche so schnell wie möglich die Kirche zu verlassen, nimm die Hostie aus dem Mund, wickele sie ins Papier und zerschieße sie eine halbe Stunde vor Mitternacht am Blauen Berg. Wenn du willst, kannst du auch — sobald du am Blauen Berg angekommen bist, dich am Rande der Schlucht auf den dort liegenden morschen Baumstamm hinsetzen, der an Ort und Stelle verfaulen soll, weil er vor Jahren ein Pferd erschlagen hat. Dort kannst du auf mich warten. Nur sollst du nicht in der Nähe des morschen Stammes "sci, sci!" sagen, denn dann bekommst du etwas zu sehen, was alles verderben kann. Viele Leute, wenn sie zur Nachtzeit an der Stelle vorbeigehen, haben "sci, sci" gesagt, dann müssen sie auch etwas erleben, aber du darfst es auf keine Fall tun. "Gut, Pēteris tat alles so, wie man ihm geraten hatte, und wartete bereits in der nächsten Sonntagnacht an der bestimmten Stelle auf Pupavs. Pupavs kam, steckte die Hostie an den Stamm einer Eiche und sprach: "Schieß nun, Pēteris, schieß nun! Schieß du, so wird der Zauber fallen: du wirst jeden Vogel, ganz gleich, ob er fliegt oder schwimmt ob er kreucht wieder erschießen können."

Pēteris erhob die Büchse, aber dann wurde er doch noch nachdenklich und sagte, das sei doch eine große Sünde. Pupavs schalt ihn aus und forderte ihn auf, gleich zu schießen. Peter legte das Gewehr an und wollte gleich abdrücken, da — was war denn das nun wieder — ließ er das Gewehr wieder sinken.

"Warum schießt du nicht, was treibst du für Possen?," rief Pupavs ihm zu, aber Pēteris, der ganz blass geworden war, antwortete: "Hast du denn nicht gesehen, wer da war? Sobald ich abdrücken wollte, hat sich ein weißer Mann vor die Hostie gestellt. Ich werde doch nicht auf einen Menschen schießen!"

"Ach, was erzählst du da für Unsinn? Siehst du den Mann denn noch?"

"Nein, jetzt sehe ich ihn nicht mehr. Sobald ich die Büchse sinken ließ, ist er verschwunden. Ich will es noch einmal versuchen, dann werde ich ja sehen, wie es kommt."

Wieder hob Pēteris seine Büchse, ließ sie aber auch gleich wieder sinken: der Mensch sei noch immer da. Da sagte Pupavs: "Ja, auch ich habe diesmal etwas wie einen weißen Schatten gesehen. Ich glaube, dich wird gar nicht der hinkende Schuster verhext haben, sondern ein anderer Mann, der jetzt verstorben ist und deshalb noch als Spuk herumziehen muss. Dieser Spuk stellt sich absichtlich vor die Hostie. Ich an deiner Stelle würde einen solchen Zauberer — selbst wenn er noch lebendig und nicht tot wäre wie dieser — wie einen Hund erschießen. Aber du bist ja ein solcher Angsthase: du brauchst bloß den Schatten deines Feindes zu sehen, dann zitterst du schon. Nimm dich zusammen, Feigling, räche dich an ihm! Schieß auf den Spuk, dann wird er sich wie Nebel auflösen!"

Da riss sich Pēteris wahrhaftig zusammen und hob die Büchse zum dritten Mal, um den Hahn abzudrücken, aber da sah er ganz deutlich, dass der weiße Mann ihn aus schmerzerfüllten Augen flehentlich, so flehentlich ansah. Er hatte die Arme erhoben und ausgebreitet und ähnelte einer Gestalt am Kreuz. Da schämte sich Pēteris nicht länger. Er warf die Büchse hin und ergriff die Flucht. Aber Pupavs lief ihm nach so schnell er nur konnte. Er packte Pēteris am Kragen und schleifte ihn zurück. Aber in demselben Augenblick war auch der weiße Mann herbeigeeilt. Er packte Pupavs bei den Haaren und warf ihn mit Leichtigkeit über die Wipfel der Bäume — wer weiß, wohin. Nur gelber Rauch mit Schwefelgeruch zog noch hinter ihm her. Seit der Zeit hatte niemand mehr Pupavs gesehen. Aber der Erlöser hatte Pēteris aus den Klauen des Teufels errettet.

Personal tools
Namespaces

Variants
Actions
Navigation
Project
Categories
Add
Tools
Toolbox